اگر آموزش حسابداری را آغاز کنید، در اصل شروع به آموختن این علم تخصصی کردهاید. با یادگیری این علم میتوانید عملیات مالی هر سازمان را بفهمید و با آن ارتباط برقرار کنید؛ زیرا اطلاعات مورد نیاز اغلب سازمانها بسیار شبیه به هم هستند و میتوان آنها را در سه دسته اصلی طبقهبندی کرد: اطلاعات عملیاتی، اطلاعات حسابداری مالی و اطلاعات حسابداری مدیریتی. در این مقاله به شرح وظایف حسابدار، مهارتهای حسابدار و معرفی شغل حسابداری خواهیم پرداخت.
حسابداری چیست؟
حسابداری فرآیند ثبت، طبقهبندی و خلاصه کردن معاملات مالی است. در حقیقت حسابداری وظیفه ارزیابی، ثبت، پردازش و تجزیه و تحلیل اطلاعات مالی انواع سازمانها و شرکتها را بر عهده دارد. به این معنا که تصویر واضحی از سلامت مالی سازمان و عملکرد آن ارائه میدهد و میتواند به عنوان کاتالیزوری برای مدیریت منابع و رشد استراتژیک باشد.
تعریف حسابداری
اگر بخواهیم یک تعریف اصولی ارائه دهیم بهتر است بگوییم: حسابداری راهی برای کنترل سلامت مالی، ارزیابی داراییهای مالی، بدهیها و همینطور جریان نقدی سازمان است که نتایج فعالیتهای اقتصادی را بررسی کرده و این اطلاعات را در قالب گزارش ارائه میکند.
اطلاعات حسابداری، عملکرد مالی یک کسبوکار را نشان میدهند. این اطلاعات به ذینفعان کمک میکنند با تکیه بر دادهها، سوابق مالی و مالیاتی خود را مدیریت کنند و تصمیمات آگاهانهای در جهت کسب سود و جلوگیری از ضرر بگیرند.
آشنایی با رشته حسابداری
امروزه حسابداری یکی از شغلهای مهم در دنیای تجارت محسوب میشود. تمامی کسبوکارها به اهمیت وجود یک حسابدار حرفهای در سازمانشان پی بردهاند. بههمین دلیل، افراد زیادی تصمیم میگیرند دورههای پیشرفته آموزشی رشته حسابداری را در سطوح عالی سپری کنند که در آینده شانس بیشتری برای بازار کار حسابداری داشته باشند. در مطلب آشنایی با شغل حسابداری، میتوانید اطلاعات بیشتری بهدست آورید.
در ایران نیز در سالهای اخیر با توجه به تغییرات قوانین مالیاتی، حسابداری جایگاه بالاتری پیدا کرده است. توصیه میشود مسیر یادگیری حسابداری را از آموزش مبانی و اصول حسابداری آغاز و سپس به مباحث تخصصیتر بپردازید.
بیشتر بخوانید: بهترین آموزشگاه حسابداری ایران
معرفی شغل حسابداری
یک حسابدار بهطور معمول اطلاعات مالی را ثبت و گزارشات مالی را تهیه و به مدیریت شرکت یا مراجع قانونی ارائه میکند. حسابداران، دادههای اولیه را از روی اسناد و مدارک در دفاتر و نرمافزارهای حسابداری، ثبت و به آنها نظم میبخشند. محصول نهایی کار یک حسابدار، گزارشات و صورتهای مالی است که مبنای تصمیمگیری ذینفعان (مدیران، مجامع عمومی شرکتها و مؤسسات، سرمایهگذاران و دولت) قرار میگیرد.
به خاطر داشته باشید زمانی اطلاعات مالی برای استفاده كنندگان مفيد است كه صحیح و قابل اتکا باشد.
انواع نرم افزارهای حسابداری
با توجه به افزایش حجم دادههای سازمانها و پاسخگو نبودن دفترهای حسابداری سنتی، نرم افزارهای حسابداری متعددی با کاربری مختلف برای هر نوع کسبوکار بهوجود آمدهاند. استفاده از این نرم افزارها هم روند حسابداری سازمان را بهبود میدهد و هم به ارسال گزارشات مالی به ادارات دولتی کمک میکند. شرکتهای تولیدکننده با توجه به جزئیات هر صنعت نرم افزارهای حسابداری را در انواع زیر ارائه میدهند:
- نرم افزار حسابداری بازرگانی
- نرم افزار حسابداری خدماتی
- نرم افزار حسابداری تولیدی
- نرم افزار حسابداری پیمانکاری
- نرم افزار حسابداری شخصی
شما به عنوان یک حسابدار با یادگیری اصول مقدماتی حسابداری و نحوهٔ اجرای آنها با کمک نرم افزار میتوانید انتخاب کنید بهترین نرم افزار حسابداری برای سازمانتان کدام است.
بیشتر بخوانید: نرم افزار حسابداری چیست؟
شاخه های حسابداری در انواع واحدهای اقتصادی
یکی از عوامل مؤثر بر نحوۀ حسابداری هر واحد اقتصادی، هدف فعالیت آن است. واحدهای اقتصادی از نظر هدف فعالیت به دو دسته زیر تقسیم میشوند که در ادامه به توضیح آنها خواهیم پرداخت.
- واحدهای انتفاعی
- واحدهای غیرانتفاعی
۱. واحدهای انتفاعی
هر واحد اقتصادی که با هدف کسب سود و منفعت مادی تشکیل شود، یک واحد انتفاعی محسوب میشود. واحد انتفاعی مثل شرکت فولاد ایران میتواند تحت مالکیت بخش عمومی بوده یا مثل شرکتهای تعاونی مصرف در اختیار بخش خصوصی باشد.
بیشتر بخوانید: مفروضات حسابداری
۲. واحدهای غیر انتفاعی
هر واحدی که هدف از تشکیل آن کسب منفعت مادی برای مالکان آن نباشد، واحد غیرانتفاعی محسوب میشود. واحدهای غیرانتفاعی ممکن است در قبال ارائه کالا یا خدمات، وجه دریافت کنند مانند: مدارس و دانشگاههای غیرانتفاعی. همچنین ممکن است در قبال ارائه خدمات و کالا وجهی دریافت نکنند، مانند: بنیادهای خیریه .
انواع حسابداری
بسیاری از حسابداران بسته به نوع سازمانهایی که برایشان کار میکنند، دارای تخصص و تجربه مناسب با حوزه فعالیت خود هستند؛ بهعنوان مثال، بعضی در حوزه بیمه، برخی در حوزه تولید و برخی نیز در حوزه پیمانکاری و موارد دیگر فعالیت دارند. انواع حسابداری شامل موارد زیر میشود:
| حسابداری مدیریت |
یک حسابدار مدیریت، وظیفهٔ ارائه گزارش قیمت تمام شده محصول، میزان تولید و هزینههای کسبوکار را دارد. همچنین بررسی ظرفیت تولید محصولات و تجهیزات کارخانه را هم بر عهده دارد. |
| حسابداری مالی |
این نوع حسابداران برای تهیه و تنظیم صورتهای مالی، میتوانند از نرمافزارهای مالی مخصوص این کار استفاده کنند. در واقع همان شیوهٔ رایج ثبت در دفتر روزنامه، تراز مالی، صورت سود و زیان و … را حسابداران مالی برعهده دارند. |
| حسابداری بهای تمام شده |
در این نوع حسابداری کلیهٔ هزینههای مربوط به خدمات یا محصولات، محاسبه میشوند و با محاسبه هزینههای مربوط به ساخت و تولید محصولات یا خدمات، بهای تمام شده آنها به دست میآید. حسابدار بهای تمام شده در تلاش است تا با تعیین هزینههای موجود در کسبوکار به مدیریت در تصمیمگیری کمک کند. |
| حسابداری دولتی |
در این نوع حسابداری، تمامی هزینههای دولتی محاسبه و کنترل میشوند. درواقع دولت این حسابداران را آموزش میدهد که هزینههای خود را مدیریت و کنترل کند. در این شاخه از حسابداری، تصمیمات و محاسبات حسابداران نقش مؤثری در ارائه هزینههای دقیق به مجلس برای تعیین بودجه دارد. |
| حسابداری صنعتی |
یک حسابدار صنعتی، وظیفهٔ برآورد هزینههای تمام شده محصول و برآورد فروش را برعهده دارد. |
| حسابداری مالیاتی |
از مهمترین وظایف این حسابدارها، میتوان به تهیه و تنظیم اظهارنامههای مالیاتی مطابق با مقررات اشاره کرد. همچنین محاسبه میزان مالیات، جرائم و بخشودگیهای آن از وظایف حسابداری مالیاتی است. این نوع حسابداران نقش مؤثری در کاهش هزینههای مالیاتی کسبوکارها دارند. |
| حسابداری فروشگاهی |
یکی دیگر از شاخههای حسابداری است که کنترل کلیهٔ امور مربوط به فروشگاهها را برعهده دارد. این امور شامل وضعیت چکها، بدهیها، بستانکاریها و موجودی اجناس در فروشگاه و انبار و … میشود. |
| حسابداری قانونی |
این شاخه از علم حسابداری که به حسابداری پزشکی قانونی هم معروف است، تجزیه و تحلیل صورتهای مالی شرکتها را برعهده دارد. این کار در رسیدگی به پروندههای دادگاهی شرکت بسیار مؤثر است. در واقع مسائل مالی مربوط به دعاوی دادگاهی و حل و فصل آن را حسابدار قانونی برعهده دارد. |
| حسابداری بودجهای |
همانطور که از عنوان این شاخه از حسابداری پیداست، تنظیم بودجه کسبوکارها براساس فعالیتهای مالی را انجام میدهد. در واقع یکی از شاخههای حسابداری است که عملیاتهای سال مالی آینده را بررسی و تدوین میکند. |
| حسابرسی |
حسابرسی، وظیفه بررسی و ارزیابی صورتهای مالی تهیه شده توسط حسابدار را برعهده دارد. در حقیقت میتوان گفت که حسابرس به نوعی فعالیتهای حسابدار را بررسی نهایی میکند. |
۶ مهارت لازم یک حسابدار
تمامی حسابداران نیاز به مهارت و دانش دارند که بتوانند کارهای خود را بهدقت انجام دهند. برخی از مهارتهای یک حسابدار عبارت است از:
- قدرت تجزیه و تحلیل مسائل
- توانایی مدیریت زمان
- دقت و توجه به جزئیات
- مهارت ریاضیات و فناوری اطلاعات
- قدرت سازماندهی
- قابل اعتماد بودن و رازداری
بیشتر بخوانید: انواع کدینگ حسابداری
۱. قدرت تجزیه و تحلیل مسائل
قدرت تجزیه و تحلیل مسائل و بهدنبال آن تهیهٔ گزارشهای مالی، مهمترین وظایف هر حسابدار است. حسابدار با داشتن این مهارت میتواند اطلاعات مهم را از دادههای خام استخراج کند. در تمامی ابعاد این شغل، از پر کردن اظهارنامه مالیاتی گرفته تا حسابرسی دادهها و یافتن اشتباهات و تخلفات، به این مهارت نیاز است.
۲. توانایی مدیریت زمان
اولویتبندی و مدیریت زمان از مهمترین مهارتهایی است که یک حسابدار باید داشته باشد. در زمانهایی مثل پایان سال و زمان ثبت حسابها یا زمان ارائه اظهارنامه، بهدلیل حجم بالای کار اهمیت مدیریت زمان به اوج خود میرسد. مدیریت زمان موجب میشود که کارها به بهترین شکل ممکن و در زمان معین انجام گیرد.
بیشتر بخوانید: چرخه حسابداری
۳. دقت و توجه به جزئیات
توجه به جزئیات برای اطمینان از ثبات و دقت در گزارشهای مالی لازم است. این مهارت به حسابدار امکان میدهد که دادههای مالی را بهدقت وارد سیستم کند و در زمان مشخص بتواند صورتهای مالی و گزارشهای دقیقی را استخراج کند.
۴. مهارت ریاضیات و فناوری اطلاعات
حسابداری از اعداد به همراه مجموعهای از فرمولهای ریاضی استفاده میکند اما به دانش پیشرفته ریاضیات نیاز نخواهد بود. برای موفقیت در حسابداری کافی است به اصول مربوط به جمع، تفریق، ضرب و تقسیم آگاهی داشته باشید و نیازی به دانستن دیفرانسیل، انتگرال و معادلات پیچیده نیست. در گذشته، تنها ابزار مورد استفاده حسابداران، ماشین حساب بود؛ امروزه کامپیوتر بهعنوان ابزار اصلی برای حسابداران مورد استفاده قرار میگیرد. بنابراین، حسابداران برای استفاده از کامپیوتر باید از مهارت کافی برخوردار باشند و از دانش روز رشته خود مانند استانداردهای حسابداری و قوانین مالیاتی آگاهی داشته باشد.
بیشتر بخوانید: درآمد و هزینه در حسابداری
۵. قدرت سازماندهی
قدرت سازماندهی یکی از ویژگیهای مهم حسابدار در یک سازمان است. یک حسابدار موفق با استفاده از مهارت سازماندهی میتواند اطلاعات دریافتی را بهدرستی طبقهبندی کرده و مورد بررسی قرار دهد. به این ترتیب، در بسیاری از مسائل شرکت نقش مؤثری داشته باشد.
۶. قابل اعتماد بودن و رازداری
یک حسابدار بهدلیل اطلاع از جزئیترین درآمدها و هزینههای مجموعه، باید فردی قابل اعتماد و رازدار باشد.